Ajansal Reklam ve Ticaret Protokollerine Giriş
Son bir buçuk yıl içinde, dünya genelindeki önde gelen yapay zeka laboratuvarlarının akıl yürütme modelleri, kullanıcılar adına 10'dan fazla adım içeren süreçleri otonom olarak gerçekleştirme yeteneğine sahip AI ajanları için büyük bir talep artışına neden oldu. 2026 yılının ilk çeyreğinde, AI kaynaklı trafik, önceki yıla göre %400 oranında bir artış gösterdi. Bu, perakende siteleri için özellikle dikkat çekici bir yükseliş.
Model Bağlam Protokolü (MCP)
MCP, 2024 yılının Kasım ayında Anthropic tarafından başlatıldı ve Linux Vakfı tarafından yönetiliyor. AI ajanlarının dış teknoloji, veri ve hizmetlere bağlanmasını sağlayan temel bir standarttır. MCP, büyük dil modelleri üzerinde inşa edilmiş bir ajan ile yerel veri kaynakları veya uzak sunucular arasında iletişim sağlıyor.
Ajanlar Arası Protokol (A2A)
Google tarafından 2025 yılının Nisan ayında tanıtılan A2A, ajanların birbirleriyle etkileşim kurmalarını sağlayan evrensel bir standarttır. Microsoft, Amazon Web Services, SAP, Salesforce ve IBM gibi büyük SaaS oyuncularından geniş destek aldı. A2A, HTTP, SSE ve JSON-RPC gibi popüler standartlar üzerine inşa edilmiştir.
Reklam Protokolleri
Reklam Bağlam Protokolü (AdCP)
AdCP, 2025 yılının Ekim ayında Yahoo, PubMatic ve Optable gibi kuruluşlar tarafından oluşturuldu. AdCP, ajanların farklı reklam platformlarında medya alımlarını planlamasına, müzakere etmesine ve yürütmesine olanak tanıyan açık kaynaklı bir protokoldür.
Ajanik RTB Çerçevesi (ARTF)
IAB Tech Lab tarafından oluşturulan ARTF, AdCP'ye alternatif olarak geliştirilmiştir. Gerçek zamanlı teklif verme altyapısını güncelleyerek, hem ajanlar hem de daha verimli standart medya alımları için bir çerçeve sunar.
Ticaret Protokolleri
Ajanik Ticaret Protokolü (ACP)
OpenAI ve Stripe iş birliğiyle geçen yıl tanıtılan ACP, ChatGPT'nin Instant Checkout özelliğiyle birlikte çalışarak, bağımsız ajanların kullanıcıların satın alma işlemlerini tamamlamasına olanak tanır. ACP, AI, satıcı ve ödeme sistemleri arasında bağlantı sağlar.
Evrensel Ticaret Protokolü (UCP)
UCP, Google tarafından oluşturulan ve çevrimiçi alışveriş yolculuğunda ürün keşfinden ödeme işlemlerine kadar uzanan bir sistem sunar. 2026 yılının Nisan ayında Amazon, Meta, Microsoft ve Stripe gibi şirketler UCP Teknoloji Konseyi'ne katıldı.
Ajan Ödeme Protokolü (AP2)
Google, Coinbase, PayPal, Mastercard ve American Express gibi şirketlerle iş birliği içinde AP2'yi geliştirdi. AP2, AI ajanlarının güvenli bir şekilde bilgi alışverişi yapmasını ve ticari faaliyetleri yürütmesini sağlar.
Sonuç
Ajansal reklam ve ticaret protokolleri, AI ajanlarının internet üzerindeki rolünü devrim niteliğinde değiştiriyor. Bu protokoller sayesinde, daha şeffaf ve verimli ticaret işlemleri mümkün oluyor. Türkiye'deki şirketler de bu yenilikleri takip etmeli ve kendi stratejilerine entegre etmelidir.
